Toàn dân ĐKXDĐSVH
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ
Ngày đăng: 3/3/2017

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một hình mẫu cao đẹp của dân tộc Việt Nam, với một tâm hồn lớn, một tình yêu lớn, sự sáng tạo lớn, với nghị lực và niềm tin vào chân lý cuộc đời. Nhà văn hoá Hồ Chí Minh là hiện thân của sự kết hợp truyền thống tốt đẹp của dân tộc với tinh hoa văn hoá của nhân loại. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho thế hệ sau những di sản tư tưởng quý báu, trong đó có tư tưởng về xây dựng đời sống mới.

Với thắng lợi vĩ đại của Cách mạng tháng Tám, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời (2/9/1945), mở ra chân trời mới: độc lập, tự do, hạnh phúc cho dân tộc. Trong hoàn cảnh lịch sử của buổi đầu mới giành được độc lập cho dân tộc, nền kinh tế kiệt quệ, những tàn dư của xã hội nửa thực dân, nửa phong kiến vẫn còn ảnh hưởng nặng nề đến nếp nghĩ, lối sống của hàng triệu người mà không dễ gì thay đổi. Trước tình hình ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thấy tính cấp thiết của việc xây dựng đời sống mới cho nhân dân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nắm vững quy luật vận động của chiến tranh cách mạng, hiểu thấu những tác động của mối quan hệ đa chiều giữa chính trị, kinh tế, văn hoá, Người đã đề ra chủ trương xây dựng một nền văn hoá vừa “"kháng chiến", vừa "kiến quốc". Với bút danh Tân Sinh, Người viết tác phẩm “Đời sống mới” nhằm hướng dẫn cán bộ và nhân dân thực hiện việc xây dựng đời sống mới. Tác phẩm “Đời sống mới” được Người viết vào tháng 3 năm 1947, tức là sau ngày toàn quốc kháng chiến (12/1946) hơn ba tháng, với mục đích “làm thế nào cho đời sống của dân ta vật chất được đầy đủ hơn, tinh thần được vui mạnh hơn”. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rằng: “nếu mọi người đều cố gắng làm đúng đời sống mới, thì dân tộc nhất định sẽ phú cường”.

Trong tác phẩm "Đời sống mới", Chủ tịch Hồ Chí Minh có cái nhìn biện chứng sâu sắc về việc xây dựng nếp sống mới. Người cho rằng, nếp sống mới không có nghĩa là xoá đi tất cả, phủ nhận những giá trị văn hoá truyền thống, bác bỏ những cái cũ, mà phải giữ cho được những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc, của từng gia đình, mỗi dòng họ và của từng làng quê. Cái mới không tự nhiên xuất hiện mà phải được kế thừa từ cái nền truyền thống. Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy chúng ta phải biết tiếp thu những truyền thống tốt đẹp của cha ông về đạo lý làm người, để xây dựng đời sống mới, đạo đức mới. Theo Người, cái gì xấu thì nhất định phải bỏ, có những cái cũ tuy không xấu nhưng phiền phức thì phải sửa đổi cho hợp lý, còn cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm, song cũng không nhất thiết cái gì cũng làm mới.

Người cũng chỉ ra sự khó khăn, phức tạp khi phải đấu tranh với sức ỳ của cái xấu và xây dựng cái mới, Người cho rằng "thói quen rất khó đổi. Cái tốt mà lạ, người ta có thể cho là xấu. Cái xấu mà quen người ta cho là thường" Khi những cái lạc hậu, những thói xấu đã trở thành nếp thì việc xoá bỏ nó không đơn giản, sẽ khó khăn, ngay một lúc khó có thể làm được mà đòi hỏi phải kiên trì, nhẫn nại, bền gan, thường xuyên trong chỉ đạo, lãnh đạo và vận động nhân dân để tạo ra được nếp sống mới.

Nội dung xây dựng đời sống mới mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập thật phong phú, thiết thực, không xa lạ, gắn liền với xã hội, với đòi hỏi của thực tiễn đời sống hàng ngày của các tầng lớp nhân dân. Người cho rằng, mối quan hệ giữa con người với con người trong xã hội, cách ứng xử "phải thành thật, thân ái, giúp đỡ"; quan hệ giữa vợ chồng phải hoà thuận, thương yêu nhau, đặc biệt, đàn ông phải kính trọng phụ nữ, thực hiện bình đẳng giữa vợ chồng. Những mối quan hệ khác giữa ông bà, bố mẹ với con cái, nghĩa vụ của con cái đối với cha mẹ, quan hệ giữa anh chị em trong gia đình, đạo lý giữa mẹ chồng, nàng dâu... Người đều phân tích và nhắc nhở mọi người trong gia đình phải sống có trách nhiệm với nhau trên cơ sở lấy tình nghĩa làm nền tảng để phát huy những mặt tốt đẹp của đạo đức, đạo lý và truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam.

Người phân tích và hướng dẫn rành mạch việc ăn, ở, đi lại, học hành, việc cưới, việc tang... đả thông tư tưởng ngại khó, hoài nghi trong một bộ phận cán bộ, nhân dân. Trong từng lời dạy bảo của Người bao giờ cũng mang tính động viên: “thử hỏi có gì cao xa, khó khăn không? Không có gì là khó, có chí thì nhất định làm nên. Ai cũng làm như thế thì tự nhiên nước Việt Nam ta trở thành một nước mới, một nước văn minh".

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm con người và phẩm chất của họ là sản phẩm của xã hội, có tính lịch sử nhất định, nhưng yêu cầu của cách mạng phải có những con người tiêu biểu, tiên tiến để đảm đương sứ mạng lịch sử giao phó. Người quan niệm đạo đức cách mạng không phải là đạo đức thủ cựu mà là đạo đức mới, có sức sáng tạo, không phải là đạo đức tự thân mà là đạo đức thực hành. Vì vậy, khi đề cập giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên về đạo đức, Người luôn nhắc nhở đến hiệu quả xã hội của hoạt động. Người cán bộ, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trước hết phải tu rèn đạo đức thường xuyên, "sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân".

Đời sống mới thuộc phạm trù đạo đức cách mạng, biểu hiện trong các tính cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đội ngũ cán bộ nhà nước phải rèn luyện, trau dồi đạo đức cách mạng, đề cao trách nhiệm trước nhân dân, tránh bị tha hoá, biến chất. Bác dạy “những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành, nếu không giữ đúng cần, kiệm, liêm, chính thì dễ trở nên hủ hoại, biến thành sâu mọt của dân”. Ngày nay, trong đấu tranh chống sự tha hoá, xuống cấp về đạo đức cách mạng và những biểu hiện của thói quan liêu, tham nhũng, cửa quyền của một bộ phận cán bộ, đảng viên thì những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng đời sống mới, xây dựng đạo đức, tác phong làm việc mới, hết lòng vì dân, vì nước càng có giá trị hơn, và đó vẫn luôn là mục tiêu rèn luyện, phấn đấu của mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân ta.

Đã tròn 70 năm kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tác phẩm "Đời sống mới" (với bút danh Tân Sinh). Tác phẩm đã đem lại tác dụng và hiệu quả hết sức to lớn, góp phần quan trọng làm đổi mới sâu sắc và toàn diện bộ mặt văn hoá, xã hội của đất nước thời kỳ đó và cả sau này.

Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới, Đảng ta coi xây dựng kinh tế là trọng tâm, xây dựng Đảng là then chốt, văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội. Những lời di huấn, các bài viết, những cử chỉ, hành động cũng như phong cách ứng xử của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng nếp sống mới là những bài học quý báu cần được gìn giữ, trân trọng và vận dụng linh hoạt, nhằm xây dựng nền văn hoá xứng đáng với vị trí mà Đảng đã xác định.

Từ tác phẩm "Đời sống mới", chúng ta có thể rút ra bài học lớn về phương pháp, cách thức vận động xây dựng nếp sống mới. Bác dạy: "trước hết phải tuyên truyền, giải thích và làm gương", làm cho có kết quả để mọi người noi theo. Thiết nghĩ, trong việc xây dựng nếp sống mới hôm nay, chúng ta phải làm sao để mọi người nhận thức được một cách sâu sắc, thấy được trách nhiệm của mình về việc xây dựng nếp sống mới không chỉ đơn thuần là nghĩa vụ của bản thân mình đối với hiện tại mà còn là trách nhiệm đối với thế hệ mai sau. Trong công cuộc đổi mới hiện nay, bên cạnh việc phê phán những cái cũ, cái lạc hậu thì phải coi trọng nêu gương những người tốt, việc tốt, những điển hình, những nhân tố mới tiến bộ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy chúng ta nguyên tắc của cuộc vận động xây dựng nếp sống mới là tự nguyện, Người viết: "lúc số đông quốc dân chưa hiểu, chưa làm đời sống mới thì tuyệt đối không nên bắt buộc. Đến khi đa số đồng bào đã theo đời sống mới, chỉ còn số rất ít không theo, khuyên mãi cũng không được, lúc đó có thể dùng cách cưỡng bức, bắt họ phải theo". Các biện pháp tuyên truyền đưa ra phải phù hợp, thuyết phục được nhân dân tham gia xây dựng đời sống văn hoá, thực hiện tốt chủ trương của Đảng và Bác Hồ “sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp của quần chúng”.

Trong tác phẩm “Đời sống mới”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập biện pháp xây dựng nếp sống mới. Người nhắc nhở chúng ta phải kiên trì vận động, kiên trì xây dựng đời sống mới, làm từ việc nhỏ đến việc lớn. Người dạy: "tuyên truyền đời sống mới cũng như tuyên truyền việc khác, phải hăng hái, bền gan, chịu khó, đồng thời phải cẩn thận, khôn khéo, mềm mỏng". Người không chỉ nói rõ sự cần thiết của tuyên truyền, mà còn dạy chúng ta tuyên truyền như thế nào và các biện pháp đưa ra phải phù hợp với từng hoàn cảnh, điều kiện, đáp ứng đòi hỏi của thực tế, tránh nôn nóng xây dựng những cái mới hoặc không xem xét đặc điểm truyền thống dẫn đến các chủ trương, biện pháp chưa thích hợp, ít hiệu quả. Trong quá trình xây dựng nếp sống mới, cần nghiên cứu kỹ lưỡng cái nào phải bỏ, cái nào cần sửa đổi, cái nào cần phát huy, khắc phục tình trạng khi thì áp đặt, khi thì buông lỏng, thả nổi. Xây dựng nếp sống mới là công việc thường xuyên và áp dụng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới của quê hương, đất nước, chúng ta đã, đang đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”. Học tập và làm theo tấm gương, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về xây dựng đời sống mới, cán bộ, công nhân, viên chức tỉnh Ninh Bình càng thêm tin tưởng và vững bước dưới ngọn cờ của Đảng, cùng toàn dân phấn đấu xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc./.
          

Đức Long
 

Các tin khác
LỒNG GHÉP NỘI DUNG TỰ QUẢN VỀ AN NINH TRẬT TỰ LÀ THIẾT THỰC XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ
PHONG TRÀO XÂY DỰNG "LÀNG VĂN HOÁ SỨC KHOẺ"
XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ Ở MỘT VÙNG QUÊ ANH HÙNG
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ
VĂN BẢN MỚI
THỜI TIẾT NINH BÌNH
Nhiệt độ trung bình: 28°C
Cao nhất: 30°C
Thấp nhất: 24°C
Độ ẩm: 85%
THỐNG KÊ TRUY CẬP
Số người truy cập: 4003184
Số người trực tuyến:600
Bản quyền thuộc Sở Thông tin và Truyền Thông Ninh Bình
Chịu trách nhiệm: Đ/c Trần Thị Thảo, Phó Giám đốc Sở Thông Tin và Truyền Thông
Giấy phép hoạt động số 135/GP-TTĐT, ngày 11/09/2015 của Cục PT-TH&TTĐT - Bộ TT&TT
Địa chỉ: Phố 4, đường Phạm Văn Nghị, phường Đông Thành, Thành phố Ninh Bình
Điện thoại: 0229.3889238, Fax:0229.3889239
Email: Sothongtintruyenthong@ninhbinh.gov.vn